I- Sự phóng xạ:

1/ Hiện tượng phóng xạ: là hiện tượng một hạt nhân không bền tự động phóng ra những bức xạ gọi là tia phóng xạ và biến đổi thành hạt nhân khác.
- Tính chất: Tia phóng xạ không nhìn thấy được nhưng có những tác dụng lý hóa như là ion hóa không khí, làm phát quang một số chất, gây ra ra phản ứng quang hóa…

2/ Các loại tia phóng xạ:

- Các tia phóng xạ đều có mang năng lượng (động năng của các hạt, năng lượng của sóng điện từ) nên sự phóng xạ tỏa năng lượng, một phần năng lượng này biến thành nhiệt làm nóng bình đựng chất phóng xạ.

- Dựa vào độ lệch của các tia phóng xạ khi đi qua điện trường hoặc từ trường mà người ta có 3 loại tia phóng xạ: α, β và γ.

a/ Tia anpha (α): là dòng các hạt nhân của nguyên tử mang điện tích dương. Ký hiệu hạt α:

- Tính chất tia α:

• Phóng ra từ hạt nhân với vận tốc 2.10⁷(m/s).

• Chỉ đi được tối đa vài cm trong không khí và vài μm trong vật rắn, khả năng đâm xuyên yếu, không xuyên qua được một tấm thủy tinh mỏng hay tấm bìa dày 1mm.

• Làm ion hóa chất khí.

b/ Tia beta (β): gồm hai loại:

là sóng điện từ có bước sóng rất ngắn (dưới 0,01nm), được cấu tạo từ các hạt photon có năng lượng cao, không bị lệch trong điện trường và từ trường.

- Tính chất tia :

• Có khả năng đâm xuyên rất lớn, có thể xuyên qua lớp chì dày vài cm hoặc xuyên qua lớp bêtông dày vài m và nguy hiểm cho con người.

II- Định luật phóng xạ:

1/ Đặc tính của quá trình phóng xạ:

- Có bản chất là một quá trình biến đổi hạt nhân.
- Có tính tự phát và không điều khiển được.
- Là một quá trình ngẫu nhiên.

2/ Đặc tính của quá trình phóng xạ:

Mỗi chất phóng xạ được đặc trưng bởi một thời gian T gọi là chu kỳ bán rã, cứ sau mỗi chu kỳ này thì phân nửa nguyên tử của chất ấy đã biến đổi thành chất khác.

2/ Công thức:

3/ Công thức liên hệ giữa N và m:

III- Các quy tắc dịch chuyển của sự phóng xạ:

1/ Phóng xạ α:

2/ Phóng xạ β-:

3/ Phóng xạ β+:

4/ Phóng xạ γ:

Tia γ có Z = 0 và A = 0 nên không có sự biến đổi hạt nhân khi có phóng xạ γ, mà chỉ làm giảm năng lượng của hạt nhân đó. Các bức xạ γ không phát ra độc lập mà luôn đi kèm theo phóng xạ α và β.

IV- Đồng vị phóng xạ và các ứng dụng:

1/ Đồng vị phóng xạ:là đồng vị mà các hạt nhân của nó có thể phóng ra các hạt của tia phóng xạ và biến đổi thành hạt nhân nguyên tử của nguyên tố khác. Các đồng vị phóng xạ của một nguyên tố hóa học có cùng tính chất hóa học như đồng vị bền của nguyên tố đó.

2/ Đồng vị bền:là đồng vị mà các hạt nhân của nó không có sự biến đổi tự phát nào trong suốt quá trình tồn tại.

3/ Các ứng dụng của đồng vị phóng xạ:

———————————————-

CÂU HỎI LÝ THUYẾT

———————————————-

PHƯƠNG PHÁP LÀM BÀI TẬP PHÓNG XẠ HẠT NHÂN

♦ Một số khái niệm về logarit. Phương pháp logarit giúp gì cho ta trong bài toán phóng xạ hạt nhân?

♦ Tính khối lượng của chất được tạo thành trong phản ứng phóng xạ.

♦ Tính thể tích của chất được tạo thành trong phản ứng phóng xạ.

———————————————-

ỨNG DỤNG VẬT LÝ TRONG ĐỜI SỐNG